U bent hier

Gierzwaluw

stand gierzwaluw werkgroep Amersfoort betonnen nestkasten cursus voor tellers 2017

Gierzwaluwen zijn alleen vanaf eind april tot begin augustus in Amersfoort. Ze komen hier om te paren, te broeden en hun jongen te verzorgen totdat deze uitvliegen. In de afgelopen decennia zijn veel gierzwaluwnesten verloren gegaan. Behoud en uitbreiding van nestplaatsen zijn essentieel voor het voortbestaan van de gierzwaluw! Het in kaart brengen van bestaande nestlocaties is daarbij belangrijk. In Amersfoort zijn in de afgelopen jaren ruim 620 gierzwaluwnesten geteld.

Actueel
Tentoonstelling over de gierzwaluw en het onderzoek in Amersfoort: in het Groene Huis (even doorlopen en het trappetje op!).
Op 12 januari 2018 is het rapport ‘
Stand van de gierzwaluw, een verspreiding van de gierzwaluw in Amersfoort 2014-2017’ gepubliceerd.

 

Gierzwaluwtelling Amersfoort
In 2016 en 2017 heeft een groep van ruim 30 vrijwilligers waarnemingen gedaan van gierzwaluwen en hun nesten. Ze zijn hierbij ondersteund door een ecoloog en door de Gierzwaluw Werkgroep Amersfoort. Aangevuld met tellingen uit eerdere jaren zijn er nu in totaal 622 nestlocaties gevonden. Van het totaal aantal nesten bestaat 25% uit kunstnesten, 58% uit natuurlijke nesten en van 17% is dit niet bekend. Grote kolonies zijn te vinden in onder meer Schothorst, Bergkwartier en Leusderkwartier. Gierzwaluwen blijken de nestkasten die zijn opgehangen steeds meer te vinden.  Dit is bijvoorbeeld goed te zien bij de noordzijde van het Centraal Station waar tal van ingemetselde nestkasten bezet zijn. 
Bekijk het rapport ‘Stand van de gierzwaluw’ met alle gegevens van de tellingen van 2014 t/m 2017 (link naar rapport zonder bijlage), een overzicht van alle nestlocaties in Amersfoort (link naar Bijlage I van het rapport) en een overzicht van alle nestlocaties per wijk (link naar Bijlage II van het rapport).
In Amersfoort is op 26 juni 2016 het vierde gierzwaluw-hotel in Nederland officieel geopend. Je kunt hier het filmpje zien.

Bescherming nodig
Gierzwaluwen zijn van nature rotsbewoners. Onze steden zien ze als rotsen waar kan worden gebroed. Ze maken hun nesten onder dakpannen, in boeiboorden en in gaatjes en spleten in gevels. Ook maken ze gebruik van speciale gierzwaluwkasten die voor hen zijn opgehangen.
Helaas zijn er in de afgelopen tientallen jaren veel nesten verloren gegaan door sloop en renovaties van huizen en daken. Gierzwaluwen keren ieder jaar terug naar exact dezelfde plek om te broeden.  Het verdwijnen van hun nest betekent dan ook dat ze een paar jaar niet kunnen broeden, totdat ze een nieuwe nestplek hebben gevonden. Dit vormt een ernstige bedreiging voor hun voortplanting.
Gelukkig zijn zowel de gierzwaluw als hun nesten het hele jaar door beschermd op grond van de Wet Natuurbescherming. Voor sommige renovaties en verbouwingen en uiteraard bij sloop is een vergunning van de gemeente nodig. De afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving van de gemeente Amersfoort heeft alle gegevens over nestlocaties in de stad. Als het bij een vergunning gaat om plekken waar gierzwaluwnesten aanwezig zijn, dan zal de gemeente dus eisen dat voor een vervangende nestplek wordt gezorgd, liefst op precies dezelfde plek als het oude nest.
Overigens, wie een verbouwing uitvoert op een plek waar een nest aanwezig is zonder dat voor de verbouwing een vergunning is vereist, moet uiteraard ook voor een vervangende nestplek zorgen!

Wat kunt u zelf doen om de gierzwaluw te helpen?
- Als u weet waar een nest zit, bijvoorbeeld bij u aan huis of elders in de straat of buurt, geef het door aan de gemeente: groenestad@amersfoort.nl

- Heeft u een nest aan huis: plan een verbouwing of reparatie van uw dak of van schilderwerk aan de gevel buiten het broedseizoen.  Vermijd in ieder geval de maanden mei, juni en juli.
De gemeente kan advies geven over hoe het nest het beste beschermd en eventueel vervangen kan worden.

-Weet u niet of er gierzwaluwen bij u aan huis nestelen?  De gemeente kan   dit opzoeken! Vraag ernaar via : groenestad@amersfoort.nl 

-  Wellicht is het mogelijk om nestplaatsen te creëren, als uw woning daarvoor geschikt is. Via speciale gierzwaluwdakpannen, nestkasten of neststenen. Voor meer informatie en advies kunt u contact opnemen met de Vereniging Gierzwaluwbescherming Nederland: info@gierzwaluwbescherming.nl

- Als u ziet dat een gierzwaluwnest wordt bedreigd of is vernield, meld dit bij de milieupolitie of  de provincie Utrecht: http://www.milieucentrumutrecht.nl/page/946/melden-van-overtredingen-van-de-flora--en-faunawet.html

- Gierzwaluwen eten alleen insecten. Het aantal insecten in Nederland  is in de afgelopen twintig jaar drastisch afgenomen en daardoor is er minder voedsel voor de gierzwaluwen (en andere vogels).  U kunt uw tuin aantrekkelijk maken voor insecten met bloeiende planten! 

- Ook in de komende jaren gaan we door met activiteiten om de gierzwaluw in Amersfoort te beschermen. Wilt u hieraan meewerken? Heel graag. Stuur een mail naar cnme@amersfoort.nl

Trekvogel
Eind april komen de eerste gierzwaluwen vanuit Afrika aan in Nederland. Ze zijn goed te herkennen aan hun schreeuwende geluid (link geluidsfragment) en hun donkere sikkelvormige silhouetten in de lucht.
De vogels die vorig jaar een nest hadden zoeken dit meteen weer op en weten hun nest tot op de centimeter nauwkeurig te vinden. Vanaf de tweede week van mei worden in het nest twee tot drie eieren gelegd. Beide ouders bebroeden de eieren. Na ongeveer drie weken komen de jongen uit het ei. Kijk hier naar het filmpje over de eerste 6 weken van het leven van gierzwaluwen.
Van half mei tot half juni komen nog meer gierzwaluwen terug uit Afrika. Dit zijn de jonge vogels die twee jaar geleden geboren zijn en oudere vogels zonder partner of nestplek. Zij zijn allemaal op zoek naar een partner en/of een nest. Eind juli verlaten de meeste jongen het nest. Ze beginnen dan aan hun lange trektocht naar Afrika, voorbij de evenaar. Begin augustus zijn bijna alle gierzwaluwen uit Nederland vertrokken

Altijd in de lucht
De gierzwaluw is een bijzondere vogel die bijna zijn hele leven in de lucht doorbrengt. Slapen doen ze hoog in de lucht en ook voedsel zoeken, eten en soms zelfs paren doen ze in de lucht. Je zult een gierzwaluw dus nooit op een tak of dak zien zitten.
Gierzwaluwen eten alleen vliegende insecten en zwevende spinnetjes. Eén gierzwaluw eet per dag ongeveer tienduizend insecten ofwel één insect per 6,8 seconde.
De gierzwaluw (Apus apus) behoort ondanks de naam niet tot de groep van echte zwaluwen (familie Hirundinidae) zoals de boerenzwaluw en de oeverzwaluw. Gierzwaluwen behoren tot de familie van de Apodidae en zijn meer verwant aan kolibries.
Nog veel meer informatie over de gierzwaluw kunt u vinden op www.gierzwaluwbescherming.nl.